{"id":2240,"date":"2014-06-02T19:01:34","date_gmt":"2014-06-02T18:01:34","guid":{"rendered":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/?p=2240"},"modified":"2014-06-02T19:56:58","modified_gmt":"2014-06-02T18:56:58","slug":"groza-w-polskich-szkolach","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/2014\/06\/groza-w-polskich-szkolach\/","title":{"rendered":"Groza w Polskich szko\u0142ach"},"content":{"rendered":"

\"groza<\/a><\/p>\n

Polska wyzwole\u0144cza, Polska pod zaborami, dzielni i odwa\u017cni rycerze, wojna, holokaust, obozy \u015bmierci i getta – tak przedstawia si\u0119 obecnie tematyka tego, co uczniowie musz\u0105 czyta\u0107 w szko\u0142ach. By\u0142o tak zawsze – czytamy o um\u0119czonym kraju, wiecznie wojuj\u0105cym i ciemi\u0119\u017conym. Na podstawie Mickiewicza, S\u0142owackiego, czy Orzeszkowej uczymy si\u0119 o polskiej literaturze. To o Sienkiewiczu si\u0119 m\u00f3wi, o Bara\u0144czaku wspomina, z Gombrowicza przepytuje. A gdzie w tym wszystkim bardziej wsp\u00f3\u0142czesna beletrystyka?\u00a0<\/strong><\/p>\n

\n

Tekst zosta\u0142 napisany pod wp\u0142ywem pewnej akcji, o kt\u00f3rej mowa na jego ko\u0144cu.\u00a0<\/em><\/h3>\n<\/blockquote>\n

 <\/p>\n

Nie chc\u0119 w \u017cadnej mierze nawo\u0142ywa\u0107 do usuni\u0119cia wy\u017cej wymienionych autor\u00f3w z kanonu lektur. Przynajmniej nie wszystkich – zbyt wyj\u0105tkowa to literatura. Mro\u017cek, czy Gombrowicz to jedni z najwa\u017cniejszych pisarzy w polskiej literaturze, obdarzeni wartkim stylem i maj\u0105cy du\u017co do powiedzenia – nawet nam, w XXI wieku. Ile jednak mo\u017cna wraca\u0107 do „Lalki”, czy przedziera\u0107 si\u0119 przez chaszcze opis\u00f3w Orzeszkowej w Nad Niemnem?<\/p>\n

\u017beby by\u0142o jasne – tej literatury te\u017c nie chc\u0119 pi\u0119tnowa\u0107. Ka\u017cda ma prawo dowodzi\u0107 swoich racji i wielko\u015bci. Warto by jednak pomy\u015ble\u0107, \u017ce \u015bwiat poszed\u0142 naprz\u00f3d, a Polscy uczniowie mog\u0105 chcie\u0107 czego\u015b wi\u0119cej od literatury. I \u017ce interpretacje i analizy lektur, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o rzeczach zupe\u0142nie ju\u017c nie zwi\u0105zanych z rzeczywisto\u015bci\u0105 – i owszem – powinno si\u0119 przeprowadza\u0107, ale w zupe\u0142nie innym ni\u017c dzi\u015b kontek\u015bcie. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c, i\u017c nie jest to jedyna i s\u0142uszna literatura.<\/p>\n

Choroba…<\/strong><\/p>\n

Wydaj\u0119 mi si\u0119, \u017ce J\u0119zyk Polski w szko\u0142ach zatraci\u0142 sw\u00f3j sens i kierunek. Zosta\u0142 w tyle, kiedy \u015bwiat ruszy\u0142 do przodu. Zamiast zajmowa\u0107 si\u0119 literatur\u0105, wszed\u0142 na wody z g\u00f3ry ustalonych interpretacji ci\u0105gle tych samych dzie\u0142. Bo tak \u0142atwiej, bo nie trzeba si\u0119 stara\u0107 – nie trzeba by\u0107 na bie\u017c\u0105co. Mo\u017cna korzysta\u0107 ze starych, utartych schemat\u00f3w, gdy\u017c S\u0142owacki wielkim poet\u0105 by\u0142.<\/p>\n

Przypominam sobie, jak to by\u0142o – jeszcze niedawno – z czytaniem lektur u mnie w szkole. Jednym z najbardziej renomowanych polskich lice\u00f3w, by\u0142o nie by\u0142o. Ot\u00f3\u017c lektur nikt nie czyta\u0142. Bez uog\u00f3lnie\u0144 – ma\u0142o komu si\u0119 chcia\u0142o. By\u0142o ich, oczywi\u015bcie, bardzo du\u017co w klasie o rozszerzonym profilu humanistycznym. I zwyczajnie nie op\u0142aca\u0142o si\u0119 ich czyta\u0107, gdy\u017c wszelkie pr\u00f3by samodzielnej interpretacji ko\u0144czy\u0142y si\u0119 zwykle marn\u0105 tr\u00f3j\u0105, je\u015bli nie gorzej. Nauczyciel w ko\u0144cu ma zawsze racj\u0119, a nawet je\u015bli nie – to racj\u0119 ma program. A w programie napisane jest jak nale\u017cy dane dzie\u0142o interpretowa\u0107 – i trzeba tak zrobi\u0107, je\u015bli chce si\u0119 zda\u0107 matur\u0119.<\/p>\n

Czytaj\u0105c bryk by\u0142e\u015b o krok dalej ni\u017c ci, kt\u00f3rzy „m\u0119czyli si\u0119” z ksi\u0105\u017ck\u0105 ostatni tydzie\u0144.<\/p>\n

Gdzie tutaj jest miejsce na \u0107wiczenie wyci\u0105gania wniosk\u00f3w? My\u015blenia? Gdzie tu jest miejsce na zaszczepienie w m\u0142odzie\u017cy mi\u0142o\u015bci do czytania? Wreszcie – w jaki spos\u00f3b lekcje „J\u0119zyka Polskiego” maj\u0105 pokaza\u0107, i\u017c Polska literatura jest warta czytania… i \u017ce w og\u00f3le jaka\u015b jest?<\/p>\n

Czemu wi\u0119c si\u0119 dziwimy, \u017ce m\u0142odzie\u017c nie czyta, albo, \u017ce na p\u00f3\u0142kach tych ksi\u0119gar\u0144, kt\u00f3re jeszcze nie zosta\u0142y zamkni\u0119te, stoj\u0105 zagraniczne dzie\u0142a pokroju „Zmierzchu”, czy „40 twarzy Greya”, a pytaj\u0105c Polak\u00f3w o ich w\u0142asnych autor\u00f3w, napotyka si\u0119 zwykle brak odpowiedzi, albo ch\u0119\u0107 wy\u015bmiania?<\/p>\n

… i lekarstwo<\/strong><\/p>\n

Polski system edukacji potrzebuje naprawy. Najlepiej by\u0142oby zbudowa\u0107 go od nowa, rezygnuj\u0105c z kluczy i ciasnych program\u00f3w, ale p\u00f3ki co, mo\u017ce warto by\u0142oby przynajmniej spr\u00f3bowa\u0107 wyci\u0105gn\u0105\u0107 r\u0119k\u0119 po lek?<\/p>\n

Mo\u017cna by by\u0142o zacz\u0105\u0107 od od\u015bwie\u017cenia kanonu lektur. Nie, by wyeliminowa\u0107 dobrych i wa\u017cnych autor\u00f3w, a by pokaza\u0107, i\u017c istnieje ci\u0105gle co\u015b takiego, jak Polska ksi\u0105\u017cka. Pokaza\u0107 uczniom, \u017ce poza nowelami pozytywistycznymi, poza literatur\u0105 wyzwole\u0144cz\u0105, istnieje co\u015b jeszcze.<\/p>\n

Nawet Orzeszkowa pisa\u0142a przecie\u017c o pracy u podstaw – zr\u00f3bmy wi\u0119c co\u015b wi\u0119cej, ni\u017c analiza jej s\u0142\u00f3w, i rzeczywi\u015bcie u tych podstaw popracujmy. Analizujmy polskie dramaty, krymina\u0142y, fantastyk\u0119. Analizujmy polsk\u0105 groz\u0119. Wywo\u0142ajmy burz\u0119 na lekcjach J\u0119zyka Polskiego, dyskutuj\u0105c o tym, co w swoich ksi\u0105\u017ckach m\u00f3wi Mi\u0142oszewski. Co przekazuje Grochola, jaki obraz Polskiej wsi maluje Darda, jakie motywy przywo\u0142uje Sapkowski. Dyskutujmy o grozie miejskiej w prozie Kyrcza i o grotesce w powie\u015bciach Kaina.<\/p>\n

Polska literatura jest pi\u0119kna i bogata, rozbudowana na wszystkie mo\u017cliwe gatunki.<\/p>\n

Tyle i a\u017c tyle.<\/p>\n

Zanim pozwolimy umrze\u0107 kulturze s\u0142owa, pytaj\u0105c si\u0119 co poeta mia\u0142 na my\u015bli i oczekuj\u0105c odpowiedzi z kartki.<\/p>\n

Duch zmiany<\/strong><\/p>\n

Par\u0119 dni temu wystartowa\u0142a akcja, promuj\u0105ca „Pradawne z\u0142o” \u0141ukasza Radeckiego i Roberta Cichowlasa do rangi lektury szkolnej. Wystarczy klikn\u0105\u0107 ten L I N K<\/strong><\/a>.<\/p>\n

Mo\u017ce to b\u0119dzie dobry pocz\u0105tek?<\/p>\n

\"pz<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polska wyzwole\u0144cza, Polska pod zaborami, dzielni i odwa\u017cni rycerze, wojna, holokaust, obozy \u015bmierci i getta – tak przedstawia si\u0119 obecnie tematyka tego, co uczniowie musz\u0105 czyta\u0107 w szko\u0142ach. By\u0142o tak zawsze – czytamy o um\u0119czonym kraju, wiecznie wojuj\u0105cym i ciemi\u0119\u017conym. Na podstawie Mickiewicza, S\u0142owackiego, czy Orzeszkowej uczymy si\u0119 o polskiej literaturze. To o Sienkiewiczu si\u0119 m\u00f3wi, o Bara\u0144czaku wspomina, z Gombrowicza przepytuje. A gdzie w tym wszystkim bardziej wsp\u00f3\u0142czesna beletrystyka?\u00a0 Tekst zosta\u0142 napisany pod wp\u0142ywem pewnej akcji, o kt\u00f3rej mowa na jego ko\u0144cu.\u00a0   Nie chc\u0119 w \u017cadnej mierze nawo\u0142ywa\u0107 do usuni\u0119cia wy\u017cej wymienionych autor\u00f3w z kanonu lektur. Przynajmniej nie wszystkich – zbyt wyj\u0105tkowa to literatura. Mro\u017cek, czy Gombrowicz to jedni z najwa\u017cniejszych pisarzy w polskiej literaturze, obdarzeni wartkim stylem i maj\u0105cy du\u017co do powiedzenia – nawet nam, w XXI wieku. Ile jednak mo\u017cna wraca\u0107 do „Lalki”, czy przedziera\u0107 si\u0119 przez chaszcze opis\u00f3w Orzeszkowej w Nad Niemnem? \u017beby by\u0142o jasne – tej literatury te\u017c nie chc\u0119 pi\u0119tnowa\u0107. Ka\u017cda ma prawo dowodzi\u0107 swoich racji i wielko\u015bci. Warto by jednak pomy\u015ble\u0107, \u017ce \u015bwiat poszed\u0142 naprz\u00f3d, a Polscy uczniowie mog\u0105 chcie\u0107 czego\u015b wi\u0119cej od literatury. I \u017ce interpretacje i analizy lektur, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o rzeczach zupe\u0142nie ju\u017c nie zwi\u0105zanych z rzeczywisto\u015bci\u0105 – i owszem – powinno si\u0119 przeprowadza\u0107, ale w zupe\u0142nie innym ni\u017c dzi\u015b kontek\u015bcie. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c, i\u017c nie jest to jedyna i s\u0142uszna literatura. Choroba… Wydaj\u0119 mi si\u0119, \u017ce J\u0119zyk Polski w szko\u0142ach zatraci\u0142 sw\u00f3j sens i kierunek. Zosta\u0142 w tyle, kiedy \u015bwiat ruszy\u0142 do przodu. Zamiast zajmowa\u0107 si\u0119 literatur\u0105, wszed\u0142 na wody z g\u00f3ry ustalonych interpretacji ci\u0105gle tych samych dzie\u0142. Bo tak \u0142atwiej, bo nie trzeba si\u0119 stara\u0107 – nie trzeba by\u0107 na bie\u017c\u0105co. Mo\u017cna korzysta\u0107 ze starych, utartych schemat\u00f3w, gdy\u017c S\u0142owacki wielkim poet\u0105 by\u0142. Przypominam sobie, jak to by\u0142o – jeszcze niedawno – z czytaniem lektur u mnie w szkole. Jednym z najbardziej renomowanych polskich lice\u00f3w, by\u0142o nie by\u0142o. Ot\u00f3\u017c lektur nikt nie czyta\u0142. Bez uog\u00f3lnie\u0144 – ma\u0142o komu si\u0119 chcia\u0142o. By\u0142o ich, oczywi\u015bcie, bardzo du\u017co w klasie o rozszerzonym profilu humanistycznym. I zwyczajnie nie op\u0142aca\u0142o si\u0119 ich czyta\u0107, gdy\u017c wszelkie pr\u00f3by samodzielnej interpretacji ko\u0144czy\u0142y si\u0119 zwykle marn\u0105 tr\u00f3j\u0105, je\u015bli nie gorzej. Nauczyciel w ko\u0144cu ma zawsze racj\u0119, a nawet je\u015bli nie – to racj\u0119 ma program. A w programie napisane jest jak nale\u017cy dane dzie\u0142o interpretowa\u0107 – i trzeba tak zrobi\u0107, je\u015bli chce si\u0119 zda\u0107 matur\u0119. Czytaj\u0105c bryk by\u0142e\u015b o krok dalej ni\u017c ci, kt\u00f3rzy „m\u0119czyli si\u0119” z ksi\u0105\u017ck\u0105 ostatni tydzie\u0144. Gdzie tutaj jest miejsce na \u0107wiczenie wyci\u0105gania wniosk\u00f3w? My\u015blenia? Gdzie tu jest miejsce na zaszczepienie w m\u0142odzie\u017cy mi\u0142o\u015bci do czytania? Wreszcie – w jaki spos\u00f3b lekcje „J\u0119zyka Polskiego” maj\u0105 pokaza\u0107, i\u017c Polska literatura jest warta czytania… i \u017ce w og\u00f3le jaka\u015b jest? Czemu wi\u0119c si\u0119 dziwimy, \u017ce m\u0142odzie\u017c nie czyta, albo, \u017ce na p\u00f3\u0142kach tych ksi\u0119gar\u0144, kt\u00f3re jeszcze nie zosta\u0142y zamkni\u0119te, stoj\u0105 zagraniczne dzie\u0142a pokroju „Zmierzchu”, czy „40 twarzy Greya”, a pytaj\u0105c Polak\u00f3w o ich w\u0142asnych autor\u00f3w, napotyka si\u0119 zwykle brak odpowiedzi, albo ch\u0119\u0107 wy\u015bmiania? … i lekarstwo Polski system edukacji potrzebuje naprawy. Najlepiej by\u0142oby zbudowa\u0107 go od nowa, rezygnuj\u0105c z kluczy i ciasnych program\u00f3w, ale p\u00f3ki co, mo\u017ce warto by\u0142oby przynajmniej spr\u00f3bowa\u0107 wyci\u0105gn\u0105\u0107 r\u0119k\u0119 po lek? Mo\u017cna by by\u0142o zacz\u0105\u0107 od od\u015bwie\u017cenia kanonu lektur. Nie, by wyeliminowa\u0107 dobrych i wa\u017cnych autor\u00f3w, a by pokaza\u0107, i\u017c istnieje ci\u0105gle co\u015b takiego, jak Polska ksi\u0105\u017cka. Pokaza\u0107 uczniom, \u017ce poza nowelami pozytywistycznymi, poza literatur\u0105 wyzwole\u0144cz\u0105, istnieje co\u015b jeszcze. Nawet Orzeszkowa pisa\u0142a przecie\u017c o pracy u podstaw – zr\u00f3bmy wi\u0119c co\u015b wi\u0119cej, ni\u017c analiza jej s\u0142\u00f3w, i rzeczywi\u015bcie u tych podstaw popracujmy. Analizujmy polskie dramaty, krymina\u0142y, fantastyk\u0119. Analizujmy polsk\u0105 groz\u0119. Wywo\u0142ajmy burz\u0119 na lekcjach J\u0119zyka Polskiego, dyskutuj\u0105c o tym, co w swoich ksi\u0105\u017ckach m\u00f3wi Mi\u0142oszewski. Co przekazuje Grochola, jaki obraz Polskiej wsi maluje Darda, jakie motywy przywo\u0142uje Sapkowski. Dyskutujmy o grozie miejskiej w prozie Kyrcza i o grotesce w powie\u015bciach Kaina. Polska literatura jest pi\u0119kna i bogata, rozbudowana na wszystkie mo\u017cliwe gatunki. Tyle i a\u017c tyle. Zanim pozwolimy umrze\u0107 kulturze s\u0142owa, pytaj\u0105c si\u0119 co poeta mia\u0142 na my\u015bli i oczekuj\u0105c odpowiedzi z kartki. Duch zmiany Par\u0119 dni temu wystartowa\u0142a akcja, promuj\u0105ca „Pradawne z\u0142o” \u0141ukasza Radeckiego i Roberta Cichowlasa do rangi lektury szkolnej. Wystarczy klikn\u0105\u0107 ten L I N K. Mo\u017ce to b\u0119dzie dobry pocz\u0105tek?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2242,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15,7],"tags":[348,1326,56,1325,1321,1409,350,1322,130,1323,1324,1148],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2240"}],"collection":[{"href":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2240"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2240\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2246,"href":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2240\/revisions\/2246"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2242"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}