{"id":109,"date":"2010-03-08T19:35:36","date_gmt":"2010-03-08T18:35:36","guid":{"rendered":"http:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/?p=109"},"modified":"2010-03-08T20:21:10","modified_gmt":"2010-03-08T19:21:10","slug":"nowe-pokolenie-fantastyki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/2010\/03\/nowe-pokolenie-fantastyki\/","title":{"rendered":"Nowe pokolenie fantastyki"},"content":{"rendered":"

Przyszed\u0142 marzec. Miesi\u0105c garncowy, kt\u00f3ry u\u015bwiadomi\u0142 mi, \u017ce do matury pozosta\u0142o niewiele ju\u017c czasu, a ja umiem mniej, ni\u017c nie umiem – czyli prawie nic.
\nAle marzec nie tylko z tego zas\u0142yn\u0105\u0142. Jak to na pocz\u0105tku ka\u017cdego miesi\u0105ca, trzeba by\u0142o mi zrobi\u0107 pras\u00f3wk\u0119 fantastyczn\u0105. Ze wzgl\u0119d\u00f3w finansowych – skromn\u0105, bo zamiast ,,Nowej Fantastyki”, ,,Magazynu Fantastycznego” oraz ,,Sience Fiction Fantasy i Horror” kupi\u0142em tylko to ostatnie, czego wcale nie \u017ca\u0142uj\u0119, bo numer w tym miesi\u0105cu by\u0142 bardzo ciekawy.
\nPrzechodz\u0105c do sedna sprawy, jak zwykle, zacz\u0105\u0142em od publicystyki. Na pierwszy ogie\u0144 poszli Jaros\u0142aw Grz\u0119dowicz (kt\u00f3rego felietony za ka\u017cdym razem mi\u0142o mnie zaskakuj\u0105), Andrzej Pilipiuk, Romuald Pawlak i Tomasz Bochi\u0144ski. I tu, przy tym ostatnim autorze si\u0119 zatrzyma\u0142em, bo napisa\u0142 rzecz, kt\u00f3ra mi wyda\u0142a si\u0119 nieprawdopodobna, a przez to – mo\u017cliwa i powiem wi\u0119cej – niestety prawdziwa.
\nPan Bochi\u0144ski u\u015bwiadomi\u0142 mi bowiem, \u017ce nasze pokolenie, urodzone po roku 89′, po czasach PRL-u jest pokoleniem ignorant\u00f3w w stosunku do szeroko poj\u0119tej literatury fantastycznej przedzia\u0142u lat 60-70-80 XX wieku. W swym felietonie pisze Bochi\u0144ski, \u017ce, w trakcie surfowania po sieci odwiedzi\u0142 forum literackie, gdzie zapozna\u0142 si\u0119 z rankingiem najlepszych pisarzy fantastycznych. I w sumie wszystko w porz\u0105dku – przecie\u017c ranking zale\u017cy od gustu. W kazdym b\u0119dzie sytuacja wygl\u0105da\u0107 odrobin\u0119 inaczej, jeden ceni sobie autorytet Pilipiuka, inny Dukaja, jeszcze inny Lema, czy Wolskiego. I dalej wszystko jest w jak najlepszym porz\u0105dku.
\nZgrzyt nast\u0105pi\u0142, kiedy Pan Tomasz powr\u00f3ci\u0142 do danego rankingu i przyjrza\u0142 mu si\u0119 z bliska, pod wzgl\u0119dem literatury lat PRL-u (nie musz\u0119 chyba m\u00f3wi\u0107, jak bardzo rozwin\u0119\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas Polska fantastyka?). Uwzgl\u0119dniono ich kilkana\u015bcie, z czego tylko kilka nie by\u0142o autorstwa Stanis\u0142awa Lema. Przytocz\u0119 tu s\u0142owa autora felietonu:\u00a0 ,,(…) Czyli dwadzie\u015bcia <\/em>[Bochi\u0144ski m\u00f3wi\u0142 o latach 60 i 70 przyp. Ced] lat polskiej fantastyki – a nawet wi\u0119cej – robi\u0142o w tym zestawieniu za wielkiego nieobecnego.<\/em>” Dwadzie\u015bcia lat! A nawet, patrz\u0105c na ca\u0142\u0105 literatur\u0119 fantastyczn\u0105 PRL-u – wi\u0119cej, bo trzydzie\u015bci! I z tego, w roku 2010 osta\u0142 si\u0119 tylko Lem?!
\nI w tym momencie, podobnie, jak autorowi tekstu – opad\u0142a mi szcz\u0119ka. Prosz\u0119, nie zrozum mnie \u017ale – bardzo sobie Lema ceni\u0119, Sf bez niego wygl\u0105da\u0142oby okropnie, jego dorobek jest mi bardzo bliski, ja sam zaczytywa\u0142em si\u0119 jak g\u0142upi w jego prozie, ale patrzenie na ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 trzydziestu lat Polskiej fantastyki i wybranie z nich tylko Lema? My\u015bl\u0119, ze nawet Pan Stanis\u0142aw popuka\u0142by si\u0119 w g\u0142ow\u0119 na wie\u015b\u0107 o czym\u015b takim.
\nLedwo zdo\u0142a\u0142em szcz\u0119k\u0119 podnie\u015b\u0107, opad\u0142a mi znowu, tym razem robi\u0105c dziur\u0119 w pod\u0142odze. Pan Tomasz Bochi\u0144ski zapyta\u0142 si\u0119 jury ,,czy to znaczy, \u017ce ca\u0142e pokolenie polskich fantast\u00f3w nie napisa\u0142o ani jednego dobrego tekstu (poza Lemem)?<\/em>„.\u00a0 Jeden z juror\u00f3w odpar\u0142 \u015bmiertelnie powa\u017cnym tonem, \u017ce ,,tak, w\u0142a\u015bnie tak<\/em>„.
\nNie pr\u00f3bowa\u0142em ju\u017c szcz\u0119ki podnosi\u0107. Nie potrafi\u0142em i nie chcia\u0142em. Widzi-misie widzi-misiami, ale nawet w literaturze fantastycznej trzeba by\u0107 obeznanym.
\nNie tylko Lem \u017cy\u0142 i nie tylko on tworzy\u0142. Owszem, by\u0142 geniuszem, ale to nie znaczy, \u017ce o innych \u015bwietnych tw\u00f3rcach trzeba od razu zapomina\u0107! Szczeg\u00f3lnie, \u017ce literatura Sf lat 70 i 80 jest, w mojej skromnej opinii, czym\u015b wspania\u0142ym, klimatycznym i o wiele lepszym od wsp\u00f3\u0142czesnej (m\u00f3wi\u0119 tu, oczywi\u015bcie, o polskiej Sf). I jest to moja subiektywna opinia, ale bardziej obiektywnie musimy przyzna\u0107 jedno – stare Science fiction mia\u0142o niesamowity klimat, plastyczno\u015b\u0107 i charakteryzowa\u0142o si\u0119 wspania\u0142ym pokazem pomys\u0142owo\u015bci i talentu wielu Polskich pisarzy.
\nI teraz wszystko to ma by\u0107 zapomniane, bo ,,to co stare, to nie jest dobre” ? Bo inny ustr\u00f3j? Czasy? \u017bycie?
\nI co z tego?! Dobra literatura nie zale\u017cy od czasu! A zapominanie o niej, skupianie si\u0119 na jednej tylko personie, jest naganne.
\nPewnie zastanawiasz si\u0119 teraz, co ja, urodzony w 91′ mog\u0119 w og\u00f3le wiedzie\u0107? Ze smutkiem powiem – nie wiele. Nie \u017cy\u0142em w czasach PRL-u, nie mog\u0119 wi\u0119c w stu procentach poczu\u0107<\/em> ca\u0142ego klimatu, problematyki, zrozumie\u0107 wszystkich podtekst\u00f3w i czyta\u0107 miedzy wierszami tak, jak to mo\u017ce robi\u0107 cz\u0142owiek urodzony wtedy.
\nAle to nie umniejsza wcale tego, \u017ce jednak, czytaj\u0105c insz\u0105 fantastyk\u0119 czuj\u0119, \u017ce jest to co\u015b genialnego. Zreszt\u0105… przecie\u017c ,,dzisiejsi” wielcy autorzy w\u0142a\u015bnie wtedy zaczynali. Piekara, Pilipiuk, Grz\u0119dowicz… nazwiska sypi\u0105 si\u0119 jak z worka. A co z tymi wielkimi tamtych lat? Rozp\u0142yn\u0119li si\u0119, zosta\u0142 sam Lem, jako samotna ikona ,,nieudanego” pokolenia fantast\u00f3w?
\nNie zgadzam si\u0119 i nie zgodz\u0119 nigdy na tak\u0105 ignorancj\u0119.
\nI my\u015bl\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych, co ma\u0142a przyjemno\u015b\u0107 poczyta\u0107 Sf PRL-u si\u0119 ze mn\u0105 zgodzi. Wa\u017cne jest to, by przeczyta\u0107.
\nJa akurat mia\u0142em du\u017co szcz\u0119\u015bcia w tej kwestii. M\u00f3j tata, za m\u0142odu by\u0142 zapalonym fantast\u0105, zbiera\u0142 wi\u0119c ksi\u0105\u017cki, zbiory, nowele, a ja na tym p\u00f3\u017aniej skorzysta\u0142em. Czy dalej jest – nie wiem, nigdy nie zdefiniowa\u0142, ale z prawdziw\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 z jego dziedzictwa skorzysta\u0142em. I Ciebie te\u017c do tego namawiam.
\nWolski, \u017bwikiewicz, Jab\u0142o\u0144ski, Piekara, \u017belkowski,\u00a0 Bochi\u0144ski tak\u017ce… i wielu, wielu innych wspania\u0142ych tw\u00f3rc\u00f3w, czekaj\u0105cych tylko, by jaka\u015b r\u0119ka si\u0119gn\u0119\u0142a po ich proz\u0119. A jest ona dost\u0119pna. W internecie, w przej\u015bciach podziemnych, na bazarach – wsz\u0119dzie tam znale\u017a\u0107 mo\u017cna zagubione artefakty minionych lat. I nie nale\u017cy ogranicza\u0107 si\u0119 tylko do Polski! Zagraniczne, ameryka\u0144skie, angielskie opowiadania sf a\u017c k\u0142uj\u0105 w oczy swoim klimatem. Szczeg\u00f3lnie zach\u0119cam do kupna wydawanych cyklicznie zbior\u00f3w ,, Don Wollheim proponuje” , ,,Sta\u0142o si\u0119 jutro” , lub zakupu starych ,,Fenix\u00f3w”.
\nPrzeczytaj, zobacz. Pow\u0105chaj, jak pachn\u0105 stare kartki.<\/p>\n

Mieli\u015bmy bowiem wspania\u0142ych autor\u00f3w i o tym zapomina\u0107 nie wolno.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przyszed\u0142 marzec. Miesi\u0105c garncowy, kt\u00f3ry u\u015bwiadomi\u0142 mi, \u017ce do matury pozosta\u0142o niewiele ju\u017c czasu, a ja umiem mniej, ni\u017c nie umiem – czyli prawie nic. Ale marzec nie tylko z tego zas\u0142yn\u0105\u0142. Jak to na pocz\u0105tku ka\u017cdego miesi\u0105ca, trzeba by\u0142o mi zrobi\u0107 pras\u00f3wk\u0119 fantastyczn\u0105. Ze wzgl\u0119d\u00f3w finansowych – skromn\u0105, bo zamiast ,,Nowej Fantastyki”, ,,Magazynu Fantastycznego” oraz ,,Sience Fiction Fantasy i Horror” kupi\u0142em tylko to ostatnie, czego wcale nie \u017ca\u0142uj\u0119, bo numer w tym miesi\u0105cu by\u0142 bardzo ciekawy. Przechodz\u0105c do sedna sprawy, jak zwykle, zacz\u0105\u0142em od publicystyki. Na pierwszy ogie\u0144 poszli Jaros\u0142aw Grz\u0119dowicz (kt\u00f3rego felietony za ka\u017cdym razem mi\u0142o mnie zaskakuj\u0105), Andrzej Pilipiuk, Romuald Pawlak i Tomasz Bochi\u0144ski. I tu, przy tym ostatnim autorze si\u0119 zatrzyma\u0142em, bo napisa\u0142 rzecz, kt\u00f3ra mi wyda\u0142a si\u0119 nieprawdopodobna, a przez to – mo\u017cliwa i powiem wi\u0119cej – niestety prawdziwa. Pan Bochi\u0144ski u\u015bwiadomi\u0142 mi bowiem, \u017ce nasze pokolenie, urodzone po roku 89′, po czasach PRL-u jest pokoleniem ignorant\u00f3w w stosunku do szeroko poj\u0119tej literatury fantastycznej przedzia\u0142u lat 60-70-80 XX wieku. W swym felietonie pisze Bochi\u0144ski, \u017ce, w trakcie surfowania po sieci odwiedzi\u0142 forum literackie, gdzie zapozna\u0142 si\u0119 z rankingiem najlepszych pisarzy fantastycznych. I w sumie wszystko w porz\u0105dku – przecie\u017c ranking zale\u017cy od gustu. W kazdym b\u0119dzie sytuacja wygl\u0105da\u0107 odrobin\u0119 inaczej, jeden ceni sobie autorytet Pilipiuka, inny Dukaja, jeszcze inny Lema, czy Wolskiego. I dalej wszystko jest w jak najlepszym porz\u0105dku. Zgrzyt nast\u0105pi\u0142, kiedy Pan Tomasz powr\u00f3ci\u0142 do danego rankingu i przyjrza\u0142 mu si\u0119 z bliska, pod wzgl\u0119dem literatury lat PRL-u (nie musz\u0119 chyba m\u00f3wi\u0107, jak bardzo rozwin\u0119\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas Polska fantastyka?). Uwzgl\u0119dniono ich kilkana\u015bcie, z czego tylko kilka nie by\u0142o autorstwa Stanis\u0142awa Lema. Przytocz\u0119 tu s\u0142owa autora felietonu:\u00a0 ,,(…) Czyli dwadzie\u015bcia [Bochi\u0144ski m\u00f3wi\u0142 o latach 60 i 70 przyp. Ced] lat polskiej fantastyki – a nawet wi\u0119cej – robi\u0142o w tym zestawieniu za wielkiego nieobecnego.” Dwadzie\u015bcia lat! A nawet, patrz\u0105c na ca\u0142\u0105 literatur\u0119 fantastyczn\u0105 PRL-u – wi\u0119cej, bo trzydzie\u015bci! I z tego, w roku 2010 osta\u0142 si\u0119 tylko Lem?! I w tym momencie, podobnie, jak autorowi tekstu – opad\u0142a mi szcz\u0119ka. Prosz\u0119, nie zrozum mnie \u017ale – bardzo sobie Lema ceni\u0119, Sf bez niego wygl\u0105da\u0142oby okropnie, jego dorobek jest mi bardzo bliski, ja sam zaczytywa\u0142em si\u0119 jak g\u0142upi w jego prozie, ale patrzenie na ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 trzydziestu lat Polskiej fantastyki i wybranie z nich tylko Lema? My\u015bl\u0119, ze nawet Pan Stanis\u0142aw popuka\u0142by si\u0119 w g\u0142ow\u0119 na wie\u015b\u0107 o czym\u015b takim. Ledwo zdo\u0142a\u0142em szcz\u0119k\u0119 podnie\u015b\u0107, opad\u0142a mi znowu, tym razem robi\u0105c dziur\u0119 w pod\u0142odze. Pan Tomasz Bochi\u0144ski zapyta\u0142 si\u0119 jury ,,czy to znaczy, \u017ce ca\u0142e pokolenie polskich fantast\u00f3w nie napisa\u0142o ani jednego dobrego tekstu (poza Lemem)?„.\u00a0 Jeden z juror\u00f3w odpar\u0142 \u015bmiertelnie powa\u017cnym tonem, \u017ce ,,tak, w\u0142a\u015bnie tak„. Nie pr\u00f3bowa\u0142em ju\u017c szcz\u0119ki podnosi\u0107. Nie potrafi\u0142em i nie chcia\u0142em. Widzi-misie widzi-misiami, ale nawet w literaturze fantastycznej trzeba by\u0107 obeznanym. Nie tylko Lem \u017cy\u0142 i nie tylko on tworzy\u0142. Owszem, by\u0142 geniuszem, ale to nie znaczy, \u017ce o innych \u015bwietnych tw\u00f3rcach trzeba od razu zapomina\u0107! Szczeg\u00f3lnie, \u017ce literatura Sf lat 70 i 80 jest, w mojej skromnej opinii, czym\u015b wspania\u0142ym, klimatycznym i o wiele lepszym od wsp\u00f3\u0142czesnej (m\u00f3wi\u0119 tu, oczywi\u015bcie, o polskiej Sf). I jest to moja subiektywna opinia, ale bardziej obiektywnie musimy przyzna\u0107 jedno – stare Science fiction mia\u0142o niesamowity klimat, plastyczno\u015b\u0107 i charakteryzowa\u0142o si\u0119 wspania\u0142ym pokazem pomys\u0142owo\u015bci i talentu wielu Polskich pisarzy. I teraz wszystko to ma by\u0107 zapomniane, bo ,,to co stare, to nie jest dobre” ? Bo inny ustr\u00f3j? Czasy? \u017bycie? I co z tego?! Dobra literatura nie zale\u017cy od czasu! A zapominanie o niej, skupianie si\u0119 na jednej tylko personie, jest naganne. Pewnie zastanawiasz si\u0119 teraz, co ja, urodzony w 91′ mog\u0119 w og\u00f3le wiedzie\u0107? Ze smutkiem powiem – nie wiele. Nie \u017cy\u0142em w czasach PRL-u, nie mog\u0119 wi\u0119c w stu procentach poczu\u0107 ca\u0142ego klimatu, problematyki, zrozumie\u0107 wszystkich podtekst\u00f3w i czyta\u0107 miedzy wierszami tak, jak to mo\u017ce robi\u0107 cz\u0142owiek urodzony wtedy. Ale to nie umniejsza wcale tego, \u017ce jednak, czytaj\u0105c insz\u0105 fantastyk\u0119 czuj\u0119, \u017ce jest to co\u015b genialnego. Zreszt\u0105… przecie\u017c ,,dzisiejsi” wielcy autorzy w\u0142a\u015bnie wtedy zaczynali. Piekara, Pilipiuk, Grz\u0119dowicz… nazwiska sypi\u0105 si\u0119 jak z worka. A co z tymi wielkimi tamtych lat? Rozp\u0142yn\u0119li si\u0119, zosta\u0142 sam Lem, jako samotna ikona ,,nieudanego” pokolenia fantast\u00f3w? Nie zgadzam si\u0119 i nie zgodz\u0119 nigdy na tak\u0105 ignorancj\u0119. I my\u015bl\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych, co ma\u0142a przyjemno\u015b\u0107 poczyta\u0107 Sf PRL-u si\u0119 ze mn\u0105 zgodzi. Wa\u017cne jest to, by przeczyta\u0107. Ja akurat mia\u0142em du\u017co szcz\u0119\u015bcia w tej kwestii. M\u00f3j tata, za m\u0142odu by\u0142 zapalonym fantast\u0105, zbiera\u0142 wi\u0119c ksi\u0105\u017cki, zbiory, nowele, a ja na tym p\u00f3\u017aniej skorzysta\u0142em. Czy dalej jest – nie wiem, nigdy nie zdefiniowa\u0142, ale z prawdziw\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 z jego dziedzictwa skorzysta\u0142em. I Ciebie te\u017c do tego namawiam. Wolski, \u017bwikiewicz, Jab\u0142o\u0144ski, Piekara, \u017belkowski,\u00a0 Bochi\u0144ski tak\u017ce… i wielu, wielu innych wspania\u0142ych tw\u00f3rc\u00f3w, czekaj\u0105cych tylko, by jaka\u015b r\u0119ka si\u0119gn\u0119\u0142a po ich proz\u0119. A jest ona dost\u0119pna. W internecie, w przej\u015bciach podziemnych, na bazarach – wsz\u0119dzie tam znale\u017a\u0107 mo\u017cna zagubione artefakty minionych lat. I nie nale\u017cy ogranicza\u0107 si\u0119 tylko do Polski! Zagraniczne, ameryka\u0144skie, angielskie opowiadania sf a\u017c k\u0142uj\u0105 w oczy swoim klimatem. Szczeg\u00f3lnie zach\u0119cam do kupna wydawanych cyklicznie zbior\u00f3w ,, Don Wollheim proponuje” , ,,Sta\u0142o si\u0119 jutro” , lub zakupu starych ,,Fenix\u00f3w”. Przeczytaj, zobacz. Pow\u0105chaj, jak pachn\u0105 stare kartki. Mieli\u015bmy bowiem wspania\u0142ych autor\u00f3w i o tym zapomina\u0107 nie wolno.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15,7,8],"tags":[65,56,62,68,59,60,61,57,58,52,66,64,67,63],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109"}],"collection":[{"href":"https:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":111,"href":"https:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109\/revisions\/111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/stonawski.efantastyka.pl\/blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}